Dostępne zagadnienia ze Współczesnych kierunków pedagogicznych

Ks. Janusz Tarnowski:
+ Teolog, psycholog, pedagog, pisarz.
+ W swojej działalności pedagogiczno – naukowej zajmuje się problematyką chrześcijańskiej pedagogiki egzystencjalnej.

Personalizm (persona – osoba):

• Eksponuje osobę jako istotę autonomiczną, jej godność i rozumność.

• Ważnym elementem jest afirmowanie zdolności osoby do miłości oraz samoświadomości.

• Osoba ludzka posiada w sobie walor niepowtarzalny i nadrzędny wobec wszystkich wartości materialnych, animalnych, ekonomicznych, społeczno -politycznych.

Wymiary:

• Strukturalny – osoba jest jednością dwóch bytów: materialnego i duchowego, tworząc psychofizyczną i substancjalną jedność.

• Społeczny – osoba jest istotą społeczną, tzn. Z natury swojej relacyjną.

• Transcendentny – osoba kieruje się w stronę Boga.

Personalizm jako postawa interpersonalna wyrażająca się pełnią szacunku, uznaniem praw i godności drugiej osoby oraz o jej rozwój.

Personalizm filozoficzny, zaangażowany światopoglądowo – pojęciem podstawowym jest pojecie osoby ludzkiej:

• naturalistyczny – odwołuje się do ewolucjonizmu przyrodniczego i psychicznego kierowanego prawami determinizmu.

• spirytualistyczny (duchowy) – eksponuje wolność ducha ludzkiego i jego wewnętrzne zadania doskonalenia samego siebie.

Personalizm egzystencjalny:

• Przeciwstawia się autorytaryzmowi, biurokratyzacji i reformatorskiemu pozoranctwu.

• Eksponuje na pierwszym planie kształcenie młodego pokolenia i samokształcenia wychowawców.

Do kategorii pseudowychowania zalicza:

1. Tresurę – jest nakłanianiem osób pod groźbą kary lub nagrody do pożądanych sposobów zachowania się.

2. Administrowanie – złagodzona forma tresury; odwołuje się do nadkontroli, oceniania, nieustannej weryfikacji jednostki w klimacie chłodu i oficjalności.

3. Trening – to ćwiczenie w sytuacjach o wzrastającym stopniu trudności, obejmując określoną sferę człowieka a nie całą osobowość.

4. Moralizowanie – sprowadza się do werbalnego, perswazyjnego lub poprzez sugestię pozasłownego zobowiązania osoby do pożądanych zachowań.

5. Kształtowanie osobowości – zewnętrzne, przedmiotowe formowanie człowieka.

Wychowanie – całokształt sposobów i procesów pomagających istocie ludzkiej, zwłaszcza przez interakcją urzeczywistniać i rozwijać swoje człowieczeństwo.

Wychowanie rozumiane jako spotkanie ma dwa wymiary:

• Wertykalny – odnoszący się do Boga.

• Horyzontalny – obejmujący kontakt międzyludzki.

Właściwości wychowania:

• Człowieczeństwo – powinno być bazą wszelkiego wychowania, eliminując asymetryczność wzajemnych interakcji.

• Permanencja – wychowanie nie ogranicza się do określonej fazy życia człowieka, ale trwa przez cały jego okres, nigdy nie znika jego potrzeba.

• Inter- i intraakcyjność – obustronne oddziaływanie na siebie podmiotów (wychowawcy na wychowanka i na odwrót), a także samowychowanie; wzajemne otwieranie się na swoje wartości.

• Nieokreśloność – sytuacji, zdarzeń, konsekwencji, jakie zachodzą w sytuacjach wychowawczych.

• Transgresyjność – stała zdolność przekraczania samego siebie; między „ja” powierzchniowym a „ja” głębokim”.

Wychowanie personalne w dialogu:

Należy rozbudzić dzieci i młodych pod względem umysłowym, emocjonalnym, działaniowym, aby pomóc im wejść na drogę Prawdy, Dobra, Piękna, Miłości, czyli wyzwolić ukrytą iskrę w ich najgłębszym „ja” przez samego Boga.

Rodzaje dialogu:

• Jako metoda – sposób komunikowania się wychowawcy z wychowankiem, gdzie podmioty dążą do wzajemnego zrozumienia, zbliżenia się i współdziałania.

• Jako proces – ma miejsce, gdy jeden z komponentów dialogu jako metody (poznawczy, emocjonalny, prakseologiczny) został wdrożony w życie.

• Jako postawa – gotowość otwierania się obu stron na wzajemne rozumienie, zbliżenie się i współpracę.

Formy dialogu:

• Rzeczowy – dążenie obu podmiotów do wartości prawdy; angażuje umysł, ale wymaga życzliwego nastawienia wychowanka do wychowawcy.

• Personalny – bazując na wartości wolności i dobra – jest ujawnieniem własnej duchowości, przeżyć, emocji.

• Egzystencjalny – bazując na wartości miłości jest całkowitym wyrażaniem swojej osoby, oddaniem się drugiej osobie aż do poświęcenia jej własnego życia.

Egzystencjalne kategorie pedagogiczne:

• Autentyczność – działanie zgodne z własnym „ja”, bycie szczerym, wiernym samemu sobie. Autentyczność w sensie egzystencjalnym warunkuje głębia wewnętrzna jednostki, intensywny trening duchowy i życiowa konsekwencja.

• Spotkanie – zetknięcie się z jakąś rzeczywistością, z konkretną lub z transcendentną osobą (bóg), dotknięcie „rdzenia egzystencji”, najgłębszego „ja”.

• Zaangażowanie – oddanie się pewnej sprawie lub osobie. Jednostka nie przestaje być sobą, nie zatraca siebie na rzecz innych, ale wzbogaca własną osobowość, uczuciowość czy bezinteresowną życzliwość.